Cirkeldiagrammen
Inzicht in en gebruik van cirkeldiagrammen
Definitie van een cirkeldiagram
Een cirkeldiagram helpt om data te ordenen en weer te geven als percentage van een geheel. Zoals de naam al aangeeft, wordt dit soort visualisatie weergegeven als een cirkel. De cirkel geeft het geheel weer en de segmenten van die cirkel geven de specifieke categorieën weer waaruit het geheel bestaat. Met dit type diagram kan de gebruiker de relatie vergelijken tussen verschillende dimensies (bijv. categorieën, producten, personen, landen, enz.) binnen een specifieke context. Hierbij worden de numerieke data (meetwaarden) meestal uitgedrukt als percentages van het totaal. Elk segment vertegenwoordigt een deel van de waarde en moet dienovereenkomstig worden gemeten.
Hoe interpreteer ik een cirkeldiagram?
Bij de interpretatie van een cirkeldiagram moet je rekening houden met de oppervlakte, de booglengte en de hoek van elk segment. Het kan lastig zijn om de segmenten met elkaar te vergelijken, dus het is essentieel om de data op een zinnige manier te ordenen. De segmenten in een cirkeldiagram moeten op een logische manier worden geordend, meestal van groot naar klein, zodat de gebruiker ze gemakkelijk kan interpreteren. Begin bij het grootste segment en ga zo verder tot het kleinste segment om de data goed te kunnen verwerken. De kleuren van de segmenten moeten overeenkomen met de bijbehorende blokken in de legenda, zodat de kijker de legenda minder vaak hoeft te raadplegen.
Over het algemeen wordt het geheel (of het totaal van de kwantitatieve waarden of segmenten) niet weergegeven in het cirkeldiagram. Doorgaans wordt dit vermeld in de tekst bij het diagram, in de tabel met een toelichting op specifieke meetgegevens, of als apart getal in een ander dashboard.
Driedimensionale cirkeldiagrammen zijn moeilijk te lezen en misleidend. De interpretatie van een cirkeldiagram hangt af van de oppervlakte, booglengte en hoek van elk segment. Bij een driedimensionale weergave van dit diagramtype wordt de cirkel scheef getrokken waardoor de visuele waarneming van de segmenten wordt vertekend. Het gebruik van een driedimensionaal cirkeldiagram kan een nauwkeurige vergelijking van categorieën bijna onmogelijk maken vanwege de eventuele visuele onevenwichtigheid tussen de segmenten.
Welke typen analyses worden ondersteund door cirkeldiagrammen?
Cirkeldiagrammen moeten worden gebruikt om de relatie tussen de verschillende delen en het geheel weer te geven. Ze werken het beste met dimensies die een beperkt aantal categorieën bevatten. Als je wilt benadrukken dat een bepaald deel van het geheel oververtegenwoordigd of ondervertegenwoordigd is, kan een cirkeldiagram dat aspect in de data duidelijk naar voren laten komen. Cirkeldiagrammen zijn niet geschikt voor het vergelijken van exacte aantallen.
Cirkeldiagrammen gebruiken voor visuele analyse: wanneer en hoe
Als je een dimensie hebt met slechts enkele categorieën om te vergelijken, is een cirkeldiagram handig om elke waarde van een categorie binnen het geheel weer te geven. Het diagram moet kunnen worden gelezen als een vergelijking tussen verschillende groepen die samen een hele categorie vormen. Het 'geheel' kan van alles zijn, zolang de categorie kan worden opgedeeld in afzonderlijke, van elkaar te onderscheiden delen.
Gebruik een cirkeldiagram in de volgende gevallen:
- Een geheel dat kan worden onderverdeeld in 2 tot 5 categorieën.
- Eén categorie is aanzienlijk groter dan de andere.
Gebruik een cirkeldiagram niet in de volgende gevallen:
- Een dimensie met te veel categorieën.
- Er bestaan vergelijkbare percentages/aantallen tussen verschillende waarden binnen de gekozen dimensie.
- De data vormen geen uniform 'geheel', of de percentages zijn samen niet precies 100 procent.
- De meetwaarde bevat negatieve waarden of complexe breuken.
Best practices voor cirkeldiagrammen:
- Elk segment moet correct worden gelabeld, met het juiste aantal of percentage bij het betreffende segment. De segmenten moeten worden geordend op grootte, van groot naar klein of van klein naar groot, zodat de gebruiker de segmenten gemakkelijk met elkaar kan vergelijken.
- Beperk het gebruik van legenda's en externe verwijzingen, omdat het daardoor lastiger wordt om de dimensies te onthouden.
- De labels moeten waar mogelijk direct bij de segmenten worden geplaatst.
- Als het diagram meer dan 5 segmenten bevat, is het wellicht verstandig om een ander diagramtype te overwegen. Als je toch wilt doorgaan met een cirkeldiagram, moet je een legenda, lijst of tabel bijvoegen om de lezer extra context te bieden.
- Maak de visuele weergave NOOIT te ingewikkeld. Een 3-dimensionaal cirkeldiagram is veel moeilijker te analyseren. Houd diagrammen overzichtelijk en voeg geen onnodige afbeeldingen of logo's toe.
Als je een vergelijking wilt maken tussen meerdere categorieën, is een lijndiagram vaak handiger. Lijndiagrammen bieden een eenvoudig overzicht van de patronen en trends in meerdere datasets en de invloed die ze op elkaar hebben.
Goede voorbeelden van cirkeldiagrammen
Verkoopverdeling per regio
Dit cirkeldiagram toont het percentage van de totale verkopen per regionale markt.
- Er zijn minder dan vijf segmenten gebruikt.
- Het grootste segment begint bovenaan de cirkel.
- De segmenten zijn gekleurd met opvallende, levendige kleuren. Overweeg kleuren te gebruiken die geschikt zijn voor kleurenblinden.
Cirkeldiagrammen per verkoopregio
Dit cirkeldiagram toont data van verkopen op de oostelijke markt, onderverdeeld naar de gekochte koffiesoort.
- Deze grafiek toont twee radicaal verschillende datapunten die gemakkelijk van elkaar te onderscheiden zijn.
- Het grootste segment heeft een opvallende kleur.
- Het kleinere segment heeft een neutrale/gedempte kleur.
Voorbeelden van onnuttige cirkeldiagrammen en mogelijke alternatieven
Voorbeeld van een slecht diagram
Iemand wilde de vele soorten koffie en thee weergeven die op de markt worden verkocht. Het resultaat is een cirkeldiagram dat nogal verwarrend is.
- Het diagram is onoverzichtelijk door het grote aantal segmenten.
- De segmenten tonen vergelijkbare waarden. De labels komen niet overeen met de grootte van de segmenten.
- Dezelfde kleur wordt twee keer gebruikt.
Beter alternatief
De beste manier om dit soort data weer te geven is met behulp van een staafdiagram. Staafdiagrammen bevatten ruimte tussen de categorieën, zodat elke staaf gemakkelijk te onderscheiden is.
Daarnaast hebben de balken een gemeenschappelijke basislijn, zijn de labels gemakkelijker te lezen en kan de relatieve grootte van elke balk gemakkelijker worden afgelezen.
Voorbeeld van een slecht diagram
Iemand wilde de vele soorten koffie en thee weergeven die op de markt worden verkocht. Het resultaat is een cirkeldiagram dat nogal verwarrend is.
Je moet niet twee of meer cirkeldiagrammen naast elkaar plaatsen ter vergelijking. Verschillende markten hebben verschillende percentages voor de soorten verkochte producten.
- Het verband tussen de markten is onduidelijk.
- Eén cirkeldiagram bevat drie segmenten, de andere hebben er vier.
Beter alternatief
Een gestapeld staafdiagram is een beter visueel hulpmiddel om meerdere categorieën binnen een dimensie te vergelijken.
Gestapelde staafdiagrammen kunnen ook delen van een geheel weergeven door middel van percentages. Wanneer de delen van het geheel samen 100 procent van het totaal vormen, krijgen gebruikers beter inzicht in de verschillen tussen de categorieën.
Alternatieven voor cirkeldiagrammen
Staafdiagrammen en gestapelde staafdiagrammen kunnen een goede alternatief zijn voor cirkeldiagrammen. Ze bieden een betere weergave van de relatieve omvang en het belang van meetwaarden, onderverdeeld per categorie binnen een geselecteerde dimensie. Ze zijn ook handiger dan een cirkeldiagram om meer categorieën tegelijk weer te geven.